جنگ ایران اکنون یک جبهه اقتصادی جدید به وجود آورده است: قیمت نفت بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه شده و تأثیر آن تقریباً بلافاصله برای رانندگان، مسافران و خریداران مواد غذایی قابل مشاهده است، در حالی که منافع اقتصادی آن به تدریج به چند ایالت فعال در صنعت نفت آمریکا خواهد رسید.
اهمیت موضوع: آمریکاییها پیشتر از قیمتهای بالای انرژی خسته شده بودند و گسترش این بحران میتواند تأثیرات موجی بر کل اقتصاد بگذارد. نگرانیها درباره سناریوی رکود تورمی (stagnation + inflation) بازگشته است و این شوک تورمی جدید همزمان با نشانههایی از ضعف بازار کار رخ میدهد.
هرچند افزایش قیمت نفت میتواند درآمد صنایع استخراج انرژی آمریکا را افزایش دهد و تا حدی آسیب به تولید ناخالص داخلی (GDP) را محدود کند، هزینه آن برای خانوارهای تحت فشار و صنایع کلیدی بلافاصله و قابل مشاهده خواهد بود.
وضعیت فعلی: قیمت نفت روز دوشنبه صبح پس از عبور از ۱۰۰ دلار برای نخستین بار از زمان جنگ اوکراین در ۲۰۲۲، کمی کاهش یافت. نفت خام وست تگزاس اینترمدییت (WTI) به عنوان شاخص نفت آمریکا، حدود ۶ درصد افزایش یافت و به ۹۶ دلار در هر بشکه رسید.
اقتصاددان بانک آمریکا، آدیتیا بهاو، در یادداشتی به مشتریان نوشت: «یک ریسک کلیدی این است که اثرات غیرخطی ممکن است در صورت شوک بزرگ و پایدار قیمت نفت رخ دهد. جهش شدید قیمت نفت و نوع جنگی که چنین شوکی ایجاد میکند، میتواند شرایط مالی را به طور معناداری سخت کند و اقتصاد حساستر از حد معمول به بازارها است.»
وی افزود: خانوارهای با درآمد پایین «در حال حاضر در فشار هستند و افزایش بیشتر هزینه انرژی میتواند باعث بالا رفتن بدهیها شود، به ویژه در کارتهای اعتباری و خودرو».
تأثیرات بر مصرفکنندگان: قیمت بنزین در پی حملات پایان فوریه تقریباً ۵۰ سنت افزایش یافت و به ۳.۴۵ دلار در هر گالن رسید و انتظار میرود با افزایش قیمت نفت خام، روند صعودی ادامه یابد. قیمت بالاتر دیزل نیز فشار بر سایر کالاهای مصرفی و به ویژه هزینههای حملونقل جهانی، سوخت هواپیما و تأسیسات اروپایی که به گاز طبیعی مایع (LNG) وابستهاند، وارد خواهد کرد.
پیامدهای میانمدت: افزایش قیمت کود، تجهیزات کشاورزی و سایر نهادههای کلیدی صنایع غذایی میتواند به طور مستقیم بر قفسههای فروشگاهها تأثیر بگذارد.
گسترش جنگ در خاورمیانه با برنامه اقتصادی ترامپ برای کاهش قیمت سوخت در تضاد است. ترامپ در شبکه Truth Social نوشت: «قیمت کوتاهمدت نفت، که پس از نابودی تهدید هستهای ایران به سرعت کاهش خواهد یافت، بهای بسیار کمی برای ایالات متحده و جهان، امنیت و صلح است. فقط احمقها فکر متفاوتی میکنند!»
با این حال، بازارهای مالی فعلاً نشان میدهند که این شوک ممکن است گذرا باشد. قراردادهای آتی نفت نشان میدهند که معاملهگران انتظار دارند قیمت نفت در شش ماه آینده دوباره به زیر ۷۰ دلار برسد.
ویژگی متفاوت این بار: هوش مصنوعی. شوک انرژی میتواند اقتصاد پروژههای عظیم مراکز دادهای که برای گسترش هوش مصنوعی لازم است را تحت تأثیر قرار دهد. بهاو نوشت: «افزایش قیمت انرژی میتواند به یک گلوگاه برای سرمایهگذاریهای AI تبدیل شود و تأخیر در سرمایهگذاری به دلیل شوک انرژی، مانع مهمی برای رشد ۲۰۲۶ باشد.»
روز چهارشنبه، حداقل سه کشتی باری در تنگه هرمز توسط پرتابههای ناشناس مورد حمله قرار گرفتند که یکی از
آنها دچار آتشسوزی شد و خدمه توسط نیروهای دریایی عمان و تایلند نجات یافتند. یک کشتی کانتینری ژاپنی نیز آسیب جزئی دید اما خدمه آن سالم بودند. تحقیقات درباره علت دقیق حملات ادامه دارد.
به گفته تحلیلگران، این اقدامات نشان میدهد تهران دارای یک راهبرد هدفمند و جدی برای اختلال در مسیرهای انرژی و ایجاد تهدید برای شرکتها و کشورهای همکار با آمریکا است، حتی اگر محمولهها یا کشتیهای مشخصی مستقیماً در ارتباط با این همکاریها نباشند. تنگه هرمز، به عنوان یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، بار دیگر اهمیت خود را به عنوان نقطهای کلیدی در استراتژی فشار اقتصادی ایران نشان داده است.
منبع : اکسیوس
