کشورهای جهان در آستانه بحران انرژی قرار گرفتهاند، زیرا جریان گاز طبیعی مایع (ال ان جی) از خلیج فارس طی ده روز آینده و با رسیدن آخرین تانکرهای منطقه به مقاصد خود، بهطور ناگهانی متوقف خواهد شد. این وضعیت که پس از انسداد تنگه هرمز و حمله به تأسیسات قطر ایجاد شده، باعث افزایش شدید قیمت گاز در آسیا و اروپا شده است.
قطر، که حدود یکپنجم گاز طبیعی مایع جهان را تولید میکند، پس از مسدود شدن تنگه هرمز توسط ایران در روزهای آغازین درگیری، مجبور به توقف صادرات شد. علاوه بر این، هفته جاری تأسیسات عظیم ال ان جی این کشور در راس لفان هدف حمله موشکی ایران قرار گرفت و خسارات سنگینی به همراه داشت که منجر به افزایش قیمت گاز در بازارهای آسیا و اروپا شد.
با وجود این، تحلیل شرکت مستقل آفینیتی نشان میدهد بسیاری از تانکرهای ال ان جی که پیش از آغاز جنگ از قطر و امارات بارگیری شده بودند، در مسیر خود به مقاصدشان بودهاند و بنابراین برخی مشتریان تازه شروع به احساس پیامدهای کمبود عرضه کردهاند.
کشورهایی که اقتصادشان به واردات ال ان جی وابسته است، مجبور خواهند شد برای رقابت بر سر تأمین گاز طبیعی، قیمتهای گزافی پرداخت کنند، به سوختهای جایگزین روی آورند یا مصرف خانگی و صنعتی را کاهش دهند. برخی کشورهای آسیایی با کمبود نفت و گاز، پیش از این اقداماتی مانند هفته کاری چهار روزه را برای جلوگیری از کمبود اجرا کردهاند.
طبق دادههای ردیابی کشتیها، تنها یک محموله ال ان جی از خلیج فارس هنوز برای آسیا برنامهریزی شده است، که تقریباً ۹۰ درصد تولید منطقه را خریداری میکند. شش محموله دیگر نیز برای اروپا در راه است.
پاکستان به دلیل وابستگی شدید به ال ان جی قطر، موقعیتی بسیار آسیبپذیر دارد. تقریباً ۹۹ درصد واردات ال ان جی این کشور در سال گذشته از قطر بوده است. آخرین محمولهها از راس لفان در روزهای دوم و سوم جنگ وارد شدند. در حال حاضر هر دو ترمینال وارداتی ال ان جی پاکستان عملیات خود را به یک ششم سطح عادی کاهش دادهاند و تا پایان ماه عرضه گاز کاملاً متوقف خواهد شد.
پیش از حملات آمریکا و اسرائیل، پاکستان با مازاد ال ان جی مواجه بود و از قطر و شرکت ایتالیایی «انی» خواسته بود برخی محمولهها را به مقصد این کشور تغییر مسیر دهند، اما پس از آغاز جنگ، برخی درخواستها پذیرفته نشد و قیمتهای پیشنهادی برای جایگزینی بسیار بالا بود.
کشورهایی مانند بنگلادش و تایوان نیز در معرض پیامدهای کمبود ال ان جی هستند. تایوان، که در حال گذار از زغالسنگ به گاز طبیعی و کاهش نیروگاههای هستهای است، بلافاصله پس از آغاز جنگ اقدامات لازم برای تأمین محمولههای جایگزین را آغاز کرد. چین و ژاپن نیز احتمالاً محمولههای ال ان جی بهصورت بازار لحظهای خریداری خواهند کرد، اما برخی شرکتهای ژاپنی فعلاً از خرید خودداری کرده و به استفاده از زغالسنگ بازمیگردند.
تا زمانی که عبور کشتیها از تنگه هرمز به حالت عادی بازنگردد، عرضه جهانی ال ان جی محدود باقی خواهد ماند. علاوه بر آن، ۱۷ درصد ظرفیت تولید ال ان جی قطر به دلیل خسارات راس لفان برای سه تا پنج سال غیرفعال خواهد بود. به گفته وزیر انرژی قطر، سعد القابی، این موضوع ممکن است باعث اعلام فورس ماژور برای برخی قراردادهای بلندمدت ال ان جی شود.
همزمان، قراردادهای آتی گاز طبیعی در اروپا نیز دوباره روند صعودی خود را از سر گرفتند، زیرا معاملهگران تبادل تهدیدات میان ایالات متحده و ایران بر سر تنگه هرمز را دنبال میکردند و این موضوع بر یک بازار از پیش ناپایدار، بر اضطرابها افزود.
قراردادهای معیار در معاملات اولیه بیش از ۵٪ افزایش یافتند و کاهش جلسه قبل را جبران کردند. در روز شنبه، دونالد ترامپ به ایران دو روز فرصت داد تا تنگه هرمز را باز کند، در غیر این صورت نیروگاههای این کشور هدف حملات هوایی قرار خواهند گرفت. ایران در پاسخ اعلام کرد که در صورت اجرایی شدن این تهدید، زیرساختهای کلیدی در سراسر خاورمیانه را هدف قرار خواهد داد. همین تهدید ایران باعث شد تا ترامپ باردیگر عقب نشینی کند و از تعلیق تصمیم برای 5 روز آینده و امید به مذاکره با ایران صحبت کرد.
