تنش بر سر گرینلند، نگرانیهایی را برانگیخته که دولت ترامپ ممکن است صنعت نفت و گاز آمریکا را به ابزاری برای تحت فشار قرار دادن اروپا تبدیل کند.
وقتی روسیه در سال ۲۰۲۲ به اوکراین حمله کرد، همزمان تلاش کرد با کاهش جریان گاز طبیعی، اروپا را تحت فشار قرار دهد. اما محمولههای فزاینده گاز طبیعی مایع شده (الانجی)، که بخش عمده آن از ایالات متحده بود، به کاهش این فشار کمک کرد.
اکنون به گفته تحلیلگران، تنشهای نهفته بین رهبران واشنگتن و بروکسل ممکن است وابستگی اروپا به گاز طبیعی آمریکا را به نقطه فشار سیاسی مشابهی تبدیل کند.
نیاز به واردات انرژی نقطه ضعف استراتژیک اروپا
«هنینگ گلوایستاین»، مدیر ارشد بخش انرژی در گروه «اوراسیا» (یک مؤسسه تحقیقاتی ریسک سیاسی) میگوید: «ما یک وابستگی عظیم را با وابستگی عظیم دیگری جایگزین کردهایم. این سه سال پیش خوب به نظر میرسید، اما الان دیگر اینطور نیست.»
نیاز به واردات مقادیر زیاد انرژی، یکی از نقاط ضعف استراتژیک اروپاست. گاز طبیعی روسیه پیش از حمله به اوکراین، تکیهگاه اصلی این قاره بود. به عنوان مثال در سال ۲۰۱۹، گاز روسیه بیش از نیمی از واردات گاز اتحادیه اروپا را تشکیل میداد.
حجم عظیم گاز روسیه که از طریق خطوط لوله از اوکراین و لهستان و زیر دریای بالتیک جریان داشت، در پی این حمله به شدت کاهش یافت. قیمتها اوج گرفت و بر مصرفکنندگان، صنایع و دولتها فشار آورد.
ایالات متحده به کمک آمد. تانکرهای بارگیری شده در پایانههای آمریکایی، حجم زیادی از گاز طبیعی مایع شده را به بنادر اروپایی در هلند، فرانسه و بلژیک، در میان سایر مقاصد حمل کردند که به جایگزینی سوخت روسی و آرامتر شدن بازارها کمک کرد.
در آن زمان، ایالات متحده تأمینکننده نسبتاً کوچکی برای گاز طبیعی اروپا بود و در اواخر سال ۲۰۱۹ حدود ۵ درصد از واردات را تشکیل میداد، اما از آن زمان رشد کرده و در سال ۲۰۲۵ بیش از یک چهارم واردات گاز اتحادیه اروپا را تأمین کرده است.
سهم واردات گاز طبیعی اتحادیه اروپا بر اساس منبع
چندی پیش، این جریانهای گاز قهرمانانه به نظر میرسید. اکنون، باعث نگرانی شدهاند. از آغاز دوره دوم ریاستجمهوری، رئیسجمهور ترامپ تلاش کرده تا از تجارت به عنوان اهرمی در اختلافات با سایر کشورها، از جمله تلاش اخیرش برای به دست گرفتن کنترل گرینلند، استفاده کند.
نگرانی فزاینده در اروپا این است که آقای ترامپ ممکن است موقعیت قدرتمندی را که ایالات متحده در صنعت نفت و گاز به دست آورده، به سلاحی برای سعی در اجبار سایر کشورها تبدیل کند. «آنه-سوفی کوربو»، محقق جهانی تحقیقات در مرکز سیاست انرژی جهانی دانشگاه کلمبیا در پاریس میگوید: «اخیراً مردم شروع به درک این موضوع کردهاند که ما احتمالاً کمی بیش از حد به الانجی آمریکا وابسته شدهایم.»
دولت ترامپ این وابستگی را تشویق کرده و به عنوان بخشی از توافق تجاری سال گذشته با اتحادیه اروپا، بر افزایش واردات از آمریکا اصرار ورزیده است. بر اساس دادههای «بروگل»، یک سازمان تحقیقاتی، جریانهای الانجی از ایالات متحده به کشورهای اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل حدود ۶۰ درصد افزایش یافت.
تحلیلگران میگویند این حجمها احتمالاً بیشتر خواهد شد. اگرچه اروپا در انرژیهای تجدیدپذیر مانند باد و خورشید سرمایهگذاری میکند، اما همچنان برای گرم کردن خانهها و ساخت کالاها به گاز طبیعی نیاز دارد.
اروپا همچنین سوخت کمتری تولید میکند زیرا میادین نفت و گاز موجودش در حال کاهش است و کشورهایی مانند بریتانیا، که تولید نفت آن به شدت افت کرده، حفاریهای جدید را دلسرد میکنند.
«کریستوف هالسر»، تحلیلگر ارشد در «رستاد انرژی»، یک شرکت مشاوره، میگوید: «اروپا جایگزین چندانی ندارد.»
تا حدی در پاسخ به شکایات آمریکا، اروپا همچنین در حال حذف تدریجی خرید گاز روسیه است که در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۲ درصد از واردات کاهش یافته است. نروژ، که عضو اتحادیه اروپا نیست، بزرگترین تأمینکننده گاز این بلوک است و حدود ۳۰ درصد از واردات را تشکیل میدهد.
ایالات متحده در حال حاضر پیشتاز جهانی در صادرات الانجی است و توسعهدهندگان در حال سرمایهگذاری سنگین برای ساخت تاسیسات سرد کردن گاز به حالت مایع و سپس حمل آن هستند.
اروپا، که فاصله دریایی نسبتاً کوتاهی از پایانههای ساحل خلیج مکزیک دارد، مقصد منطقی برای این محمولههاست. چین، بزرگترین واردکننده گاز طبیعی مایع شده در جهان، به دلیل تعرفههای آمریکا، خرید سوخت آمریکایی را تا حد زیادی متوقف کرده است.
در واقع، یک نقطه روشن برای اروپا ممکن است این باشد که رونق عرضه در سالهای آینده انتظار میرود، که میتواند قیمتهای نسبتاً بالای کنونی را کاهش دهد.
حتی در صورت افزایش تنشهای سیاسی با اروپا، برخی تحلیلگران شک دارند که دولت ترامپ اقداماتی مانند کاهش محمولهها را انجام دهد که مخالف منافع صنعت نفت و گاز آمریکا باشد.
«دیوید ال. گلدوین»، فرستاده ویژه پیشین انرژی آمریکا و رئیس فعلی «استراتژیهای جهانی گلدوین»، یک شرکت مشاوره، میگوید: «این یک علامت منفی بسیار قوی برای بازار خواهد بود و همچنین رقابتپذیری صنعت را به شدت تضعیف میکند، صنعتی که دولت متعهد به حمایت از آن است.»
صنعت در ایالات متحده نیز تفاوت چشمگیری با روسیه دارد. در آنجا، کرملین توانست از «گازپروم»، انحصار دولتی گاز، «برای سلاحی کردن جریانهای گاز در سال ۲۰۲۲ استفاده کند»؛ همانطور که «جک رید»، اقتصاددان فارغالتحصیل از آکسفورد، در یک مطالعه اخیر نوشت.
او افزود که ایالات متحده، بیشتر احتمال دارد که «جریانها را تغییر مسیر دهد تا اینکه آنها را متوقف کند». سایر تحلیلگران گمانهزنی میکنند که واشنگتن ممکن است اقداماتی مانند وضع مالیات بر صادرات گاز انجام دهد.
با این حال، تحلیلگران میگویند حداقل، دخالت در جریانهای گاز به احتمال زیاد منجر به افزایش هزینهها و قیمتها میشود، که برای اروپا خبر بدی خواهد بود.
«اگنه کلیاوسکایته»، تحلیلگر تحقیقاتی در بروگل، میگوید: «تمرکز واردات مهم است. اکنون اروپا در معرض اختلالات متمرکز بر آمریکا است.»
منبع
